Nils Frahm – Empty


In 2015 wordt een nieuwe traditie geboren. Piano Day. Geïnitieerd door Nils Frahm. Met als doel om op de 88e dag van ieder jaar de piano in de schijnwerpers te zetten. Vijf jaar geleden brengt hij op die dag Solo uit. Op 28 maart is het eerste lustrum gevierd. Onder vreemde omstandigheden. In lockdown. Voor Frahm een extra reden om Piano Day opnieuw te combineren met de release van een nieuw album. Empty. Een plaat waar hij een tijd geleden al aan is begonnen. Het breken van zijn duim gooit echter roet in het eten. Tijdens zijn herstel brengt hij het ingetogen Screws uit. Na All Melodies en Encores, kiest Frahm op Empty wederom voor de rust. Geen samples, aanvullende strijkarrangementen of vleugjes van Elektro om hem te ondersteunen. Gewoon een man en een piano. Subtiel. Met ruimte voor stiltes. Alsof we op het moment van de opnames bij hem in de woonkamer zitten. Daar waar je dacht dat het niet subtieler kon als op Felt, bewijst Frahm met Empty het tegendeel. Opener First Defeat zet meteen de toon. Net als op de tweede helft van A Shimmer lijkt deze compositie juist de rust en het wegebben van de pianoklanken te willen benadrukken. Met als resultaat de ademhaling die stokt. Alsof onbewust de sereniteit niet doorbroken mag worden. In No Step On Wing is er ruimte voor arpeggio’s. Dit keer niet geautomatiseerd vanuit een kastje, maar slechts de tien vingers van Nils Frahm die over het toetsenbord gaan. In Sonar demonstreert Frahm hoe je met enkel een piano een Ambient klankentapijt kunt creëren. Van begin tot eind is Empty een zeer passend eerbetoon aan Piano Day. De perfecte manier om de door Nils Frahm gecreëerde stilte in je eigen huiskamer te omarmen.

Ryuichi Sakamoto – Three


Ryuichi Sakamoto manoeuvreert al sinds jaar en dag tussen de scheidslijnen van Avantgarde, Elektro, Klassiek en Pop. De afgelopen periode lijkt hij terug te keren naar de basis van al zijn composities. De piano. Na eerst eerst de Elektro van Alva Noto opgesierd te hebben met verstilde en trefzekere aanslagen op piano, tourt hij drie jaar geleden door Europa met Jaques Morelenbaum op cello en Judy Kang op viool. Composities die we kennen van films als Babel, The Last Emperor en Merry Christmas Mr. Lawrence zijn van een nieuw arrangement voorzien. Eerder al eens vastgelegd in compleet uitgeklede versies met slechts Ryuichi Sakamoto op piano. Dit keer aangevuld met viool en cello. Op een subtiele manier worden er weer nieuwe laagjes aan de muziek toegevoegd. In Nostalgia domineren de toetsen nog en speelt de viool een bescheiden rol. In Merry Christmas Mr. Lawrence verzorgen viool en cello de melodielijnen, waar die oorspronkelijk vocaal door David Sylvian worden ingevuld. Het resultaat is magistraal te noemen. Uiteraard vooral dankzij de kwaliteit van de oorspronkelijke compositie. Aangekleed of gestript. De basis is goed. Iets dat geldt voor al het werk dat op Three verzameld is. Of we het nu hebben over het materiaal van Babel, High Heels of Death Of A Samurai. Het wordt allemaal meesterlijk vertolkt. Als bonus zit er een registratie bij van een optreden in Hamburg. Illustrerend hoe Sakamoto en zijn muziek een eenheid zijn. Startend met een prachtige improvisatie, die overgaat in een nummer dat hij speciaal heeft geschreven naar aanleiding van de verschrikkingen in Fukushima. Op bescheiden wijze leidt hij vervolgens het trio om uiteindelijk aan het eind van de avond op identieke wijze een staande ovatie in ontvangst te nemen.

Ryuichi Sakamoto – Async


Ryuichi Sakamoto opereert ondertussen al een aantal decennia op het snijvlak van Pop, Avantgarde, Ambient en Elektro. Daarnaast is hij door de jaren heen verantwoordelijk voor diverse soundtracks zoals The Sheltering Sky, Merry Christmas Mr. Lawrence en vele anderen. Het nieuws dat Sakamoto zijn activiteiten op een laag pitje zet omdat er keelkanker bij hem is geconstateerd, slaat drie jaar geleden in als een bom. Gelukkig is er in 2015 alweer een eerste teken van leven. Als hij de muziek levert voor de film The Revenant. Tevens brengt hij Perpetual uit. Samen met Taylor Deupree en Illuha. Async is de eerste reguliere soloplaat sinds deze ingrijpende gebeurtenis in zijn leven en doet daardoor aan als een beschouwende luistertrip. Sakamoto lijkt alle elementen uit zijn omvangrijke oeuvre opnieuw te verkennen. Leidend tot nieuwe combinaties, die vervolgens sporadisch tot in detail worden ontleed. Geïnspireerd door filmmaker Andrei Tarkovsky. Met treffend pianospel, waarin minimalisme en melodie elkaar ontmoeten. Mistige soundscapes, die een stille en desolate omgeving in klank vastleggen. Hier en daar geeft een repetitief element een voorzichtig ritme aan. Voortbouwend op de experimenten met Fennesz en Alva Noto. Andata bevat prachtig orgelwerk. Repeterende soundscapes domineren op Disintegration. Melancholie en melodie omarmen elkaar in Solari. In Life, life is ook David Sylvian van de partij. Een elektronische pulse genereert een digitale hartslag over ijzige synthesizers, waarna Sylvian het gedicht All This I Dreamt and This I Dream van Arseny Tarkovsky voorleest. Indrukwekkend. Op Async herinterpreteert Sakamoto zijn eigen werk op opzienbarende wijze. Zonder in herhaling te vervallen.

Jan Swerts – Weg


There’s comfort in melancholy. Een citaat van Joni Mitchell dat in een paar woorden Weg van Jan Swerts samenvat. Swerts is een klassiek geschoolde pianist uit België, die zes jaar geleden met Weg debuteert. Zijn soms raadselachtige, maar fraaie teksten verhalen over zijn eigen verleden. De herinneringen die achter hem liggen. Die weg zijn. Bepaalde plekken zijn echter ijkpunten voor het geheugen geworden. Vandaar dat elke songtitel een straatnaam en een huisnummer bevat. De muziek is vooral ingetogen en impressionistisch. Vanwege de spaarzame instrumentatie. De belangrijkste rol is weggelegd voor de piano. Hier en daar aangevuld met blaasinstrumenten, cello, accordeon en strijkers. Beelden oproepend die zich als een film noir in je hoofd nestelen. Stijlvolle monochrome tekeningen van Rob Bossens brengen de genoemde adressen fraai in beeld. Perfect passend bij de sfeer die de muziek van Jan Swerts oproept. Alles in dienst van de aangename tristesse. Ook als in Bayostraat 42/44 na ruim zeven minuten de aanzwellende blazers de subtiele pianoklanken doorkruisen. In Singelstraat 11 werkt het net andersom. De fluweelzachte stem van Swerts in combinatie met ingetogen pianoklanken zorgen in het tweede deel voor een van de meest beklemmende stukken op de plaat. Na zes minuten doet de stilte bijna pijn aan je oren en wil je niets liever dan je opnieuw in de straat begeven, die het decorum biedt voor deze melodie. Het instrumentale Holle Weg sluit het album af. Het meest minimalistische stuk. Iedere aanslag op de piano vertelt een eigen verhaal. Zes jaar na dato is Weg van Jan Swerts voor mij alvast dé herfstplaat van 2016.

Max Richter – From Sleep


Max Richter is een klassiek geschoold componist met Duitse roots, die de grenzen van het genre subtiel op blijft rekken. Zelf geeft hij aan dat zijn werken beïnvloed worden door stromingen als Elektro en Post-Rock. Het vertrekpunt blijft echter altijd de klassieke muziek. Dit geldt ook voor Sleep. Strijkers, piano en orgel domineren het klankenpalet. Sporadisch aangevuld met de vocalen van soprano Grace Davidson. Tegelijkertijd maakt hij gebruik van synthesizers en elektronika. Sleep is geïnspireerd door de fascinatie die Richter heeft met de periode van inactiviteit en afwezigheid van wakend bewustzijn. De uren waarin het lichaam tot rust komt. Richter constateert dat slaap in toenemende mate als een last wordt gezien. Als iets waarvoor we niet meer voldoende tijd nemen. Sleep is zijn persoonlijke wiegelied voor een dolgedraaide wereld; een pleidooi voor een langzamer bestaan. Een slaaplied van acht uur. Niet voor niets de duur van een gemiddelde nachtrust. Dreamscapes. Opgenomen als een set van variaties. Op From Sleep samengevat in een compilatie van bijna een uur. Zeven variaties verdeelt over drie thema’s. In The Midst Of My Life bevat een repetitieve piano, die later aangevuld wordt met strijkers. In Late & Soon nemen de strijkers de plek van de piano over en vult Grace Davidson aan met een enkele klank die ze steeds herhaalt. Dezelfde compositie op twee totaal verschillende manieren uitgevoerd. Op identieke wijze wisselt hij af tussen Delta en Yet Frailest. Daar voegt hij qua variatie nog een aanpassing van het tempo aan toe. In Petrichor en Invisible Pages Over krijgt de elektronika een wat prominentere rol. Ambient en Klassiek in een passende omhelzing. From Sleep bevat muziek om op weg te dromen. Zowel letterlijk als figuurlijk. Van begin tot eind pure schoonheid.